Członkowie Grupy Rekonstrukcji Historycznej Green Light zaprezentowali trzy pokazy odtwarzające życie jeńców w dawnym szubińskim obozie.

Żywa lekcja historii rozpoczęła się od pokazu „Przybycie jeńców“ fot. Piotr Bembenek
Żywa lekcja historii rozpoczęła się od pokazu „Przybycie jeńców“ fot. Piotr Bembenek

    Grupa Rekonstrukcji Historycznej Green Light powstała w 2011 r. w Poznaniu i specjalizuje się w odtwarzaniu minionych wydarzeń z udziałem oddziałów spadochroniarzy 82. Dywizji Powietrznodesantowej z okresu II wojny światowej oraz oddziałów Women`s Army Corps.
     Żywa lekcja historii rozpoczęła się od pokazu Przybycie jeńców. Licznie zgromadzeni widzowie mogli zobaczyć, jak wyglądały pierwsze chwile nowego kontyngentu jeńców w obozie. Pierwsi oficerowie sił lądowych Armii Stanów Zjednoczonych trafili do obozu w czerwcu 1943 r. Sukcesywnie napływały kolejne transporty oficerów, a po lądowaniu aliantów w Normandii populacja obozu zwiększyła się o ponad 1.000 oficerów. W styczniu 1945 r. Oflag 64 liczył ponad 1.550 jeńców.
     Drugi z pokazów to Pijacka burda - geniusze podstępu. Rekonstruktorzy przedstawili zmyślny plan ucieczki wdrożony przez pięciu jeńców. Do próby ucieczki rzeczywiście doszło. W połowie maja 1944 r. podpułkownik John H. Van Vliet Jr., podporucznik Frank N. Aten, porucznik Roy J. Chappell Jr., podporucznik William F. Higgins i porucznik Richard W. Secor przekonująco zainscenizowali libację alkoholową. Przygotowali w tym celu miksturę ze sfermentowanych rodzynek. Po apelu wylali cuchnący alkoholem wywar na swoje twarze i mundury oraz przepłukali nim usta. Następnie pokrzykując i śpiewając wylegli na brukowany obozowy dziedziniec i wziąwszy stojący nieopodal wypełniony po brzegi wózek na śmieci z metalowymi kołami poczęli robić nim niemożliwy do wytrzymania hałas. Prowokacja okazała się skuteczna i szybko zostali aresztowani. Wyrok, który brzmiał 10 dni izolatki o chlebie i wodzie za pijaństwo i awanturnictwo spełnił ich przebiegłe oczekiwania. Gdy tylko trafili do znajdującego się poza drutem kolczastym karceru, zlokalizowanego po drugiej stronie ulicy Adolf Hitler Straße, niezwłocznie zaczęli piłować kraty za pomocą przemyconego przez Secora ostrza piły do metalu. Rankiem dziewiątego dnia wszystkie pręty były już podpiłowane tak, że można było je bez trudu wyłamać. Czterech spośród nich zdołało uciec, lecz niedługo potem zostali złapani.
     Trzeci główny pokaz historyczny Ucieczka brytyjskiego lotnika również nawiązuje do historycznego wydarzenia, tyle że sięgającego wstecz. Do okresu, kiedy w Szubinie w obozie o nazwie Oflag XXI-B przetrzymywani byli lotnicy sił alianckich Wspólnoty Narodów. Porucznik Robert H. Edwards (RAF) zaraz po śniadaniu 26 września 1942 r. po prostu wstał, zapalił papierosa i oznajmił, że jest już zmęczony niewolą. Skierował swoje kroki ku ogrodzeniu z kolczastego drutu. Został zastrzelony podczas próby ucieczki. Pochowano go na cmentarzu w Szubinie, a obecnie spoczywa na Cmentarzu Wojennym Wspólnoty Brytyjskiej w Poznaniu.

Drugi z pokazów nosił tytuł „Pijacka burda – geniusze podstępu“  fot. Piotr Bembenek
Drugi z pokazów nosił tytuł „Pijacka burda – geniusze podstępu“  fot. Piotr Bembenek
Trzeci główny pokaz historyczny „Ucieczka brytyjskiego lotnika“ fot. Piotr Bembenek
Trzeci główny pokaz historyczny „Ucieczka brytyjskiego lotnika“ fot. Piotr Bembenek

     Poza głównymi pokazami rekonstruktorzy odtworzyli sceny z życia codziennego jeńców, związane zarówno z pracą, jak i rozrywką. Za sprawą oprawy muzycznej z epoki, na terenie byłego obozu zapanował klimat, jak przed ponad 70 laty. Zabrzmiały także oryginalne dźwięki zarejestrowane w obozie czerwcu 1944 r. przez Henry`ego Söderberga, delegata YMCA (Związek Młodzieży Chrześcijańskiej). Wśród archiwalnych nagrań można było usłyszeć fragmenty występów obozowej orkiestry symfonicznej, chóru czy orkiestry swingowej, oryginalne wypowiedzi jeńców czy fragment nabożeństwa w obozowej kaplicy.
     W holu głównym Zakładu Poprawczego można było zobaczyć makietę obozu jenieckiego. Makieta w skali 1:125 wykonana została przez dwóch nauczycieli Tomasza Kmiecia i Mieczysława Luchowskiego oraz wychowanków MOAS w ramach projektu edukacyjnego Oflag 64 - ocalić od zapomnienia, ustanowionego w 2012 r. przez dyrektora szkoły Wiesława Guzińskiego.
     Muzeum Ziemi Szubińskiej przygotowało dwie premierowe wystawy plenerowe. Pierwsza Sceny z życia obozowego przedstawia akwarele namalowane w niewoli przez Yves-Marie le Bot, francuskiego jeńca Oflagu XXI-B w Szubinie w latach 1940-41. Akwarele odnalezione w 2016 r. w posiadłości jego wnuka, który nosił takie samo imię i nazwisko, zostały przekazane do zbiorów Muzeum Ziemi Szubińskiej. Druga wystawa Stalag XXI-B, Oflag XXI-B oraz Oflag 64 w obiektywie delegatów Międzynarodowego Komitetu Czerwonego Krzyża prezentuje fotografie z archiwum biblioteki audiowizualnej Czerwonego Krzyża w Genewie wykonane w szubińskich obozach, na których udokumentowane są rozmowy delegatów z jeńcami oraz życie codzienne jeńców.
     Młodzież z Zespołu Szkół w Szubinie zaprezentowała fragmenty sztuki Brother Orchid (Orchid, brat gangstera) autorstwa Leo Brady, wystawionej przez jeńców na scenie obozowego Małego Teatru podczas Święta Dziękczynienia w listopadzie 1943 r. Uczniowie odtworzyli także obozową tablicę ogłoszeń wraz z prezentowanym na niej w formie gazetki ściennej Biuletynem Codziennym, tworzonym przez oficerów amerykańskich na podstawie przeglądu niemieckiej prasy oraz wiadomości radiowych.
     Klub Miłośników Fotografii Flesz wykonał sesję fotograficzną rekonstruktorów oraz fotoreportaż z wydarzenia. Zdjęcia te będą użyte do późniejszej wystawy dotyczącej wydarzenia Żywa Historia Oflagu 64 w Szubinie. Wystawa odbędzie się jesienią br. w murach Rejonowej Biblioteki Publicznej w Szubinie.
     Rekonstrukcja na terenie byłego obozu jenieckiego została sfilmowana na potrzeby powstającego w USA filmu dokumentalnego. Reżyserem i producentem jest David H. `Wino` Weinstein - bratanek byłego jeńca Oflagu 64, podporucznika Leonarda Feldmana. Reżyserowi w tworzeniu filmu pomagał Matt Kappel. Polska prapremiera dokumentu Feldman, Portrait of a POW (Feldman, portret jeńca) jest spodziewana w Szubinie. Wśród gości zza oceanu pojawiły się dzieci i wnuki byłych jeńców Oflagu 64: Susanna Connaughton, córka byłego jeńca podporucznika Seymoura R. Boltena, Dave Stewart, syn byłego jeńca kapitana Donalda B. Stewarta oraz Cindy i Glenn oraz Laureen Burgess wraz z mężem i wnuczką, córka byłego jeńca podporucznika Wilbura B. Sharpe`a, jednego z niewielu jeszcze żyjących weteranów.
     Żywa historia Oflagu 64 odbyła się 16 września na terenie byłego obozu jenieckiego Oflag 64, a obecnie Młodzieżowego Ośrodka Adaptacji Społecznej w Szubinie przy ul. Kcyńskiej.
     Więcej zdjęć w naszej internetowej galerii, a film w zakładce Filmy.

Piotr Bembenek
Pałuki nr 1336 (38/2017)

Wszelkie prawa w tym Autora, Wydawcy i Producenta danych zastrzeżone. Korzystanie z serwisu i zamieszczonych w nim utworów i danych możliwe wyłącznie na własny użytek. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów możliwe wyłącznie za zgodą redakcji, którą można uzyskać tutaj. Ogłoszenia i reklamy są materiałem zleconym, za ich treść odpowiedzialność ponosi ich nadawca, a nie redakcja lub wydawca gazety.
Copyright 2006-2018 Pałuki Tygodnik Lokalny - Wydawnictwo Dominika Księskiego WULKAN, tel. 52 302-09-28
do góry